Σάββατο, 9 Δεκεμβρίου 2017

Giacomo Leopardi ~ Εγκώμιο των πουλιών


Τα πουλιά είναι περισσότερο κατάλληλα για την ευτυχία παρά τα άλλα ζώα. Καθώς διαθέτουν οξύτατη ακοή και όραση, τόσο ισχυρή και τέλεια που δύσκολα ο νους μας θα μπορούσε να συλλάβει, χάρη στις οποίες μάλιστα απολαμβάνουν όλη τη μέρα μια ατέλειωτη και γεμάτη ποικιλία θέα, και από ψηλά ανακαλύπτουν, σε μια στιγμή, μεγάλο μέρος της γης και διακρίνουν ξεκάθαρα με το μάτι τόσους τόπους όσους ο άνθρωπος, και με το νου ακόμη, μόλις που θα μπορούσε να συλλάβει σε μια
μια στιγμή· έτσι κατανοεί κανείς πως πρέπει να διαθέτουν τεράστια δύναμη και ζωηρότητα και μια ιδιαιτέρως ασκημένη ικανότητα φαντασίας. Και δεν αναφέρομαι σε εκείνη τη βαθιά, δημιουργική και θυελλώδη ικανότητα φαντασίας που διέθεταν ο Δάντης και ο Τάσσο, η οποία είναι ένα απολύτως ολέθριο χάρισμα και αρχή βάρους και αέναης έγνοιας και αγωνίας· αλλά σε εκείνη την πλούσια, ποικίλη, ελαφριά, ασταθή και παιδική φαντασία, η οποία συνιστά αέναη πηγή τερπνών και ευχάριστων στοχασμών, γλυκών πλανών, ποικίλων και παρηγορητικών απολαύσεων.


Το έργο αυτό αποτελεί οργανικό μέρος του πεζού "Μικρά ηθικά έργα". Εντάχθηκε στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων του 1850.

Τζάκομο Λεοπάρντι / Giacomo Leopardi, Εγκώμιο των πουλιών, εκδ. Άγρα, 2017, μτφρ. Χρήστος Μπιντούδης, εισαγωγή: Novella Bellucci

http://agrapublications.blogspot.gr/2017/09/leopardi-egwmio-pouliwn.html
http://www.leopardi.it/operette_morali17.php








Παρασκευή, 8 Δεκεμβρίου 2017

Alessandro Baricco ~ Χιλιαεννιακόσια / Ένας μονόλογος


Novecento
Θα μπορούσες να τον πεις τρελό. Δεν ήταν όμως έτσι απλά τα πράγματα. Όταν κάποιος σου περιγράφει με απόλυτη ακρίβεια τη μυρωδιά της Μπέρτχαμ Στρητ τα καλοκαίρια, μετά τη βροχή, δεν μπορείς να σκεφτείς ότι είναι τρελός για έναν και μοναδικό ανόητο λόγο, ότι εκείνος στην Μπέρτχαμ Στρητ δεν είχε πάει ποτέ. Σε κάποιο βλέμμα, στα λόγια κάποιου άλλου, αυτόν τον αέρα εκείνος τον είχε μυρίσει στ’ αλήθεια. Με τον τρόπο του: αλλά στ’ αλήθεια. Μπορεί τον κόσμο να μην τον είχε δει ποτέ του. Όμως, εικοσιεπτά χρόνια ο κόσμος πηγαινοερχόταν πάνω σ’ εκείνο το καράβι, τον κατασκόπευε. Και του έκλεβε την ψυχή. Σ’ αυτό ήταν μεγαλοφυΐα, δεν χωράει συζήτηση. Ήξερε ν’ ακούει. Και ήξερε να διαβάζει. Όχι τα βιβλία, αυτά καλά και άγια είναι, αλλά ήξερε να διαβάζει τους ανθρώπους. Τα σημάδια που οι άνθρωποι κουβαλούν μέσα τους: τόπους, φήμες, μυρωδιές, την πατρίδα τους, την ιστορία τους… Ολόκληρη, γραμμένη πάνω τους, κατάσαρκα. Αυτός διάβαζε, και μάλιστα με άπειρη φροντίδα, κατέγραφε, οργάνωνε, ταχτοποιούσε… Κάθε μέρα πρόσθετε κι ένα μικρό κομματάκι σ’ εκείνο τον απέραντο χάρτη του κόσμου απ’ άκρη σ’ άκρη, θεόρατες πόλεις και γωνιές με μπαρ, μεγάλα ποτάμια, λασποτόπια, αεροπλάνα, λιοντάρια, ένας χάρτης καταπληκτικός. Κι εκεί πάνω ταξίδευε μετά σαν θεός, καθώς τα χέρια του γλιστρούσαν στα πλήκτρα, χαιδεύοντας τις καμπύλες κάποιου ράγκταϊμ.
 
Αλεσσάντρο Μπαρίκκο / Alessandro Baricco, Χιλιαεννιακόσια, εκδ. Άγρα, 2002, μτφρ. Σταύρος Παπασπύρου
 
Περισσότερα: The Legend of 1900

Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Primo Levi ~ Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος


Στη ζωή όλοι ανακαλύπτουν – αργά ή γρήγορα – ότι η απόλυτη ευτυχία είναι ανέφικτη, αλλά λίγοι θα εμβαθύνουν στον αντίθετο συλλογισμό: ότι ανέφικτη είναι και η απόλυτη δυστυχία. Οι περιστάσεις της ζωής που αποκλείουν την πραγματοποίηση και των δυο αυτών οριακών καταστάσεων, απορρέουν από την ανθρώπινη φύση, φύση εχθρική προς την έννοια του απείρου. Τις αποκλείει η σταθερή άγνοια του μέλλοντος που άλλοτε ονομάζεται ελπίδα και άλλοτε αβεβαιότητα για το αύριο. Τις αποκλείει η βεβαιότητα του θανάτου που βάζει τέλος σε κάθε χαρά αλλά και σε κάθε θλίψη. Τις αποκλείουν οι αναπόφευκτες υλικές φροντίδες που όπως δηλητηριάζουν τη διαρκή ευτυχία, με τον ίδιο τρόπο μας αποσπούν αδιάκοπα από τη σκέψη της δυστυχίας που μας απειλεί, καθιστώντας την αποσπασματική και γι’ αυτό υποφερτή. Οι στερήσεις, το κρύο, η δίψα, τα χτυπήματα ήταν ακριβώς αυτά που δεν μας άφησαν να βουλιάξουμε στο κενό της απέραντης απελπισίας, στη διάρκεια του ταξιδιού και μετά. Όχι ακριβώς η επιθυμία μας να ζήσουμε ούτε η συνειδητή εγκαρτέρηση: γιατί οι άνθρωποι που είναι ικανοί γι’ αυτό είναι λίγοι και εξαιρετικοί, κι εμείς δεν ήμασταν παρά κοινοί άνθρωποι.

Περισσότερα: http://agrapublications.blogspot.gr/2017/09/primo-levi-ean-ayto-einai-o-anthropos.html


Πρίμο Λέβι / Primo Levi, Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος, εκδ. Άγρα, 2009, μτφρ.: Χαρά Σαρλικιώτη

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Daniel Barenboim ~ Η μουσική κινεί τον χρόνο


Ο τελευταίος ήχος δεν αποτελεί το τέλος της μουσικής. Αν η πρώτη νότα συνδέεται με τη σιωπή που προηγείται, τότε η τελευταία πρέπει να συνδέεται με τη σιωπή που την ακολουθεί. Γι’ αυτό και είναι τόσο ενοχλητικό να χειροκροτεί ένα ενθουσιώδες κοινό προτού "σβήσει" ο τελευταίος ήχος - επειδή υπάρχει μια τελευταία στιγμή εκφραστικότητας, που συνίσταται ακριβώς στη σχέση ανάμεσα στο τέλος του ήχου και στην αρχή της σιωπής που τον ακολουθεί. Υπό αυτό το πρίσμα, η μουσική είναι ένας καθρέπτης της ζωής, καθώς και οι δύο αρχίζουν και καταλήγουν στο τίποτα. Επιπλέον, όταν κανείς παίζει μουσική μπορεί να επιτύχει μια μοναδική κατάσταση γαλήνης, εν μέρει χάρη στο γεγονός ότι μπορεί να ελέγχει μέσω του ήχου τη σχέση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, μια εξουσία που στη ζωή προφανώς δεν παραχωρείται στα ανθρώπινα όντα. Καθώς κάθε νότα που παράγεται από ένα ανθρώπινο ον έχει ανθρώπινες ιδιότητες, υπάρχει ένα αίσθημα θανάτου στο τέλος κάθε νότας, και μέσω αυτής της εμπειρίας επέρχεται μια υπέρβαση όλων των συναισθημάτων που αυτές οι νότες μπορούν να δημιουργούν στη σύντομη ζωή τους. Κατά κάποιο τρόπο, έρχεται κανείς σε άμεση επαφή με την αχρονία.
[...] Η σιωπή... μπορεί να είναι πιο δυνατή από το μέγιστο και πιο σιγανή από το ελάχιστο. Απόλυτη σιωπή, ασφαλώς, υπάρχει και μέσα σε μια σύνθεση. Είναι ένας προσωρινός θάνατος, ακολουθούμενος από τη δυνατότητα αναβίωσης, εκκίνησης μια νέας ζωής. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η μουσική γίνεται κάτι παραπάνω από ένας καθρέπτης της ζωής. Την εμπλουτίζει η μεταφυσική διάσταση του ήχου η οποία της δίνει την δυνατότητα να υπερβαίνει τους φυσικούς, τους ανθρώπινους περιορισμούς. Στον κόσμο του ήχου, ακόμη και ο θάνατος δεν είναι απαραίτητα φυσικός.
 
Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, Η μουσική κινεί τον χρόνο, εκδ. Καστανιώτη, 2009, μτφρ. Κώστας Αθανασίου, Κώστας Κοσμάς
 
Περισσότερα: http://danielbarenboim.com/
 


Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Nicholas A. Christakis, James H. Fowler ~ Συνδεδεμένοι

Η εκπληκτική δύναμη των κοινωνικών δικτύων και πώς αυτά διαμορφώνουν τη ζωή μας

"Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε επίγνωση της άμεσης επίδρασής μας στους φίλους και στην οικογένειά μας. Οι πράξεις μας μπορούν να τους κάνουν ευτυχισμένους ή δυστυχισμένους, υγιείς ή αρρώστους, ακόμη και πλούσιους ή φτωχούς. Σπάνια όμως αναλογιζόμαστε ότι ο αντίκτυπος όσων σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε, κάνουμε ή λέμε μπορεί να επεκτείνεται πολύ πέρα από τους ανθρώπους που γνωρίζουμε. Αντιστρόφως, οι φίλοι και οι συγγενείς μας λειτουργούν ως αγωγοί που μεταφέρουν προς εμάς επιρροές εκατοντάδων ή και χιλιάδων ανθρώπων. Σε ένα είδος κοινωνικής αλυσιδωτής αντίδρασης, μπορούμε να επηρεαστούμε από γεγονότα στα οποία δεν συμμετείχαμε και από ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε".


Στο βιβλίο τους με τίτλο Συνδεδεμένοι, oι συγγραφείς Nicholas Christakis και James Fowler παρουσιάζουν εκρηκτικά νέα στοιχεία σχετικά με το ότι τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν κάθε πλευρά της ζωής μας: το πώς αισθανόμαστε, το πόσα χρήματα κερδίζουμε, ποιον είναι πιθανότερο να παντρευτούμε, το αν θα αρρωστήσουμε ή αν τελικά θα πάμε να ψηφίσουμε —τα πάντα για εμάς σχετίζονται με το τι κάνουν, αισθάνονται και σκέφτονται οι άλλοι γύρω μας.
Το βιβλίο εξηγεί ότι ο κόσμος μας διέπεται από τον Κανόνα των Τριών Βαθμών Επιρροής: επηρεάζουμε και επηρεαζόμαστε από άτομα που απέχουν από εμάς μέχρι και τρεις βαθμούς διαχωρισμού, τα περισσότερα από τα οποία δεν τα γνωρίζουμε καν. Για παράδειγμα, η φίλη της φίλης της φίλης σας επιδρά περισσότερο στην ευτυχία σας απ’ ό,τι ένα φουσκωμένο πορτοφόλι στην τσέπη σας. Τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν τη βάση των οικονομικών μας σκανδάλων, των διατροφικών ολισθημάτων μας, της κατάχρησης ουσιών και των επιδημιών αυτοκτονίας, αλλά επίσης της εκλογικής συμπεριφοράς μας, της καινοτομίας, του αλτρουισμού και της "όλως τυχαίας" επίδειξης καλοσύνης.
Προκλητικό, διορατικό, τερπνό και ωφέλιμο, το Συνδεδεμένοι εξηγεί γιατί τα συναισθήματα είναι μεταδοτικά, πώς εξαπλώνεται η παχυσαρκία, γιατί οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, και πολλά άλλα. Καταρρίπτοντας την άποψη της πρωτοκαθεδρίας του ατόμου, το βιβλίο προτείνει μια επαναστατική νέα ιδέα: ότι καθοδηγούμαστε ασυναίσθητα από τους ανθρώπους που μας περιστοιχίζουν, σαν τα πουλιά ενός σμήνους που κινούνται σε πλήρη συμφωνία.

Περισσότερα:
http://connectedthebook.com/

Nicholas Α. Christakis – James H. Fowler, Συνδεδεμένοι, εκδ. Κάτοπτρο, 2010



Κυριακή, 22 Οκτωβρίου 2017

Το Μυθιστόρημα των Τεσσάρων


Εκεί πάνω στο ναό της Αφαίας τους βρήκε το σούρουπο. Τους τύλιξε μέσα στη μαγεία του χωρίς να το υποψιαστούν. Οι σκιές τους επλησίαζαν από παντού κι έκαναν τις ομάδες των πεύκων να σμίγουν στ' απόμακρα. Το νησιώτικο μούχρωμα έκανε τα χρώματα πιο τρυφερά. Τα χρώματα της θάλασσας και των ανάγλυφων βουνών. Όλη αυτή η ειρηνική ατμόσφαιρα της ώρας και του τοπίου μέσα στην απόλυτη ησυχία έκανε τις καρδιές τους να συνεννοούνται μ' ελάχιστα λόγια. Με ένα ναι, με ένα όχι, ένα "νομίζεις;". Κουβέντιαζαν καθισμένοι πλάι-πλάι στο αρχαίο μάρμαρο, που κρατούσε ακόμα μιαν ευχάριστη, ελάχιστη θαλπωρή από το ολημερινό χάιδι του ήλιου. Μιλούσαν με μια περίεργη ηρεμία, που ποτέ πριν λίγη ώρα δεν μπορούσαν να φανταστούν πως θα κυριαρχούσε πάνω στις επαναστατημένες των συνειδήσεις, που ειρήνευαν τώρα με τις αμοιβαίες των εξηγήσεις, γεμάτες από αυθόρμητη ειλικρίνεια. Δεν ύψωνε κανένας από τους δυο τους τον τόνο της φωνής, σα να μιλούσε ο καθένας με τον εαυτό του, ή σα να διηγότανε τα γεγονότα που συντάραξαν τη ζωή τους σε κάποιον τρίτο. Κι αυτός ο ανύπαρχτος τρίτος, που άκουγε τη διπλή αυτή εξομολόγηση, ήταν και μέσα στους δυο τους. Δε μιλούσε, μόνο δεχόταν τις ανακοινώσεις τους χωρίς αντίλογο, σα να 'ταν τίποτα παλιές ιστορίες χωρίς σημασία.
Υπήρχε στη συνομιλία αυτή ένας τόνος συγκρατημένος κι από τους δυο. Ένας τόνος σκεπασμένης τρυφερότητας, που κρυβόταν μέσα σε μια διάθεση μειλιχιότητας και τρυφερής ευγένειας. Κάπου-κάπου σταματούσαν να μιλάνε. Κοιταζόντανε μόνο στα μάτια αυτές τις ώρες της σιωπής, και στα μάτια τους δεν υπήρχε τίποτ' άλλο εξόν η πίκρα του παιδιού που πόνεσε πολύ, που τιμωρήθηκε πολύ για άγνωστο φταίξιμο. Ένα τριζόνι άρχισε να τρίζει τα έλυτρά του κρυμμένο στη ρίζα της κοντινής κολόνας. Ήταν σαν κάποιος να χούρδιζε ένα ρολόι της τσέπης.


Στράτης Μυριβήλης


Το Μυθιστόρημα των Τεσσάρων (συλλογικό έργο), Ηλίας Βενέζης, Μ. ΚαραγάτσηςΣτράτης Μυριβήλης, Άγγελος Τερζάκης, εκδ. Βιβλιοπωλείον της "Εστίας", 1958